فرشتگان آن اسماء تعليم شده را متذكر شديم ، مىتوان گفت : اگر انسانها به جهت تهذيب با صفات عاليه و تخلق به اخلاق اللَّه مسير كمال ممكن را در نوردند و شايستگى خطاب * ( يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ) * * ( فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَادْخُلِي جَنَّتِي ) * ( اى نفس رسيده بمقام اطمينان داخل شو در ميان بندگان من و داخل شو به بهشت من ) را پيدا كنند ، بدانجهت كه از ميان خارستانها و سنگلاخها و باتلاقهاى مهلك غرايز حيوانى عبور كرده‌اند و بدانجهت كه در باز كردن زنجيرهاى بسيار گرانبار و خودخواهىها از جان خود متحمل مشقتها و رنجهاى بسيار سخت گشته‌اند - از گل آدم شنيدم بوى تو راه‌ها پيموده‌ام تا كوى تو و بدانجهت كه از جمادى مردم و نامى شدم و ز نما مردم ز حيوان سر زدم مردم از حيوانى و آدم شدم پس چه ترسم كى ز مردن كم شدم حملهء ديگر بميرم از بشر تا بر آرم از ملائك بال و پر بار ديگر از ملك پران شوم آنچه آن در وهم نايد آن شوم پس عدم گردم عدم چون ارغنون گويدم انا اليه راجعون لذا مىتوان گفت : از اين جهت بر فرشتگان برترى پيدا مىكنند ، زيرا در فرشتگان حركت تحولى از نقص به كمال و از نزول به صعود وجود ندارد . ملا على قوشچى اين نظريه را به اشاعره نسبت داده است . در مقابل اشاعره حكماء و معتزله و قاضى ابو بكر و ابو عبد اللَّه الحكيمى را قرار داده است كه ملائكه را افضل مىدانند ( 1 ) و اين كه امير المؤمنين عليه السلام مىفرمايد . فرشتگان داناترين و مقربترين مخلوقات به خدا هستند ، از آن جهت است كه علم و صفات عاليهء آن فرشتگان هيچگونه آلودگى

--> ( 1 ) شرح تجريد الاعتقاد ملا على قوشچى - مبحث برترى انبياء بر ملائكه .